Có nên chia năm học thành 4 kỳ?

Tại cuộc họp Ban chỉ đạo phòng chống dịch Covid-19 chiều 14/2, chủ toạ UBND Hà Nội Nguyễn Đức Chung giao Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Lao động, Thương binh và xã hội tỉnh thành xây dựng kế hoạch với Bộ Giáo dục và Đào tạo chia niên học thành bốn kỳ học, ứng với bốn kỳ nghỉ, trong đó nghỉ hè khoảng 35 ngày, Tết 30 ngày, hai kỳ còn lại mỗi kỳ nghỉ hai tuần.

Theo ông Chung, việc thay đổi khung thời gian năm học giúp kích thích tiêu dùng, phân bố lại giao thông và kích cầu du lịch.

Thầy Nguyễn Quốc Bình, Hiệu trưởng trường THCS-THPT Lê Quý Đôn (Hà Nội) đánh giá đề xuất của chủ toạ UBND Hà Nội "hay và hợp lý". Từ trước đến nay, có nhiều quan điểm chia một năm học thành nhiều kỳ với nhiều kỳ nghỉ, nhưng đến giờ mới có tiếng nói từ chủ toạ thị thành.

Việt Nam có nếp là học một mạch rất dài - 9 tháng (hầu như học liên tiếp), sau đó nghỉ hè cũng rất dài - 3 tháng. Thậm chí, thời gian niên học được chia như vậy đã trở nên truyền thống, đi vào thơ ca. Theo thầy Bình, có lẽ nên chi mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ngại thay đổi.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia chia niên học thành nhiều kỳ, thường nhật là bốn kỳ, ví dụ Pháp, Australia, thầy Bình cho rằng Việt Nam cần đổi thay để ăn nhập với xu thế. Điều này đem lại ích khăng khăng, có thể sớm nhìn ra được. "Chia niên học thành nhiều kỳ giúp học sinh giảm sức ép, bít tất tay kéo dài vì phải học liên tục nhiều tháng, song song cũng giúp các em dễ bắt nhịp lại việc học hơn nhờ thời gian nghỉ giữa mỗi kỳ được rút ngắn", thầy Bình nói.

Về thời kì nghỉ giữa kỳ, thầy Bình nhận định đề xuất nghỉ hè khoảng 35 ngày, Tết 30 ngày và hai kỳ còn lại mỗi kỳ nghỉ hai tuần là hợp lý. Tuy nhiên, thời kì nghỉ giữa các kỳ có thể điều chỉnh hiệp với từng địa phương dựa trên khung thời gian niên học chung do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. tỉ dụ, miền núi phía Bắc có thể nghỉ đông dài hơn do thời tiết lạnh giá, khắc nghiệt.

Nếu năm học được chia thành bốn học kỳ như đề xuất của chủ toạ UBND Hà Nội, việc đua cũng phải được tổ chức lại sao cho gọn và hợp lý thay vì chỉ dồn lại vào dịp hè như ngày nay. Với giáo viên, việc bồi dưỡng trong hè, tham dự công tác coi thi cũng phải sắp xếp lại và vẫn phải bảo đảm để phụ thân được nghỉ đủ hai tháng theo luật định.

Thầy Nguyễn Xuân Khang, Hiệu trưởng trường Marie Curie (Hà Nội), cho rằng đề xuất chia niên học thành bốn kỳ là "hợp lý, đi theo xu thế toàn cầu". Tuy nhiên, nếu được chấp nhận, phương án này phải được thực hành hợp nhất trên toàn quốc chứ chẳng thể chỉ áp dụng với Hà Nội hay một số tỉnh thành, bởi có nhiều hoạt động giáo dục và đào tạo cần sự đồng bộ.

Theo Hiệu trưởng Khang, nếu niên học được chia thành bốn kỳ, chương trình học có thể chia thành bốn module kiến thức ngắn gọn, giúp học sinh ôn tập và soát học kỳ tiện lợi hơn so với việc chia làm hai học kỳ như giờ với khối lượng tri thức mỗi kỳ khá nhiều.

Thầy Nguyễn Xuân Khang ngồi cùng học sinh trong lễ khai trường niên học 2019-2020. Ảnh: Dương Tâm

Cùng cho rằng đề xuất của UBND Hà Nội là tư tưởng mới, nhưng thầy Nguyễn Văn Hòa, người sáng lập Hệ thống trường Nguyễn Bỉnh Khiêm - Cầu Giấy (Hà Nội), lại cho rằng chỉ cần chia lại thời gian nghỉ trong năm thành hai kỳ nghỉ hè và đông thay vì chỉ nghỉ hè như hiện. Việc học 9 tháng liên tục và nghỉ hè 3 tháng đã tồn tại vài chục năm nay do đặc điểm thời tiết Việt Nam ba tháng hè rất nóng nực. Tuy nhiên, để hiệp với thế giới, với nền kinh tế - xã hội đang biến đổi hàng ngày, việc thay đổi là cấp thiết.

"Chia một niên học thành nhiều học kỳ có thể tác động đến nhiều vấn đề nên không cấp thiết mà chỉ cần rút ngắn thời kì hè lại còn hai tháng và để dành một tháng để nghỉ dịp Tết, coi như là nghỉ đông. Hiện, cả thế giới nghỉ đông dài ngày trong khi Việt Nam cứ nghỉ ngắt quãng 1-2 ngày tết tây rồi lại 7-10 ngày Tết Âm lịch", thầy Hòa kiến nghị.

Với cách này, năm học vẫn duy trì hai học kỳ và việc sắp xếp chương trình học sẽ thuận tiện hơn. Hết học kỳ 1, học trò được nghỉ một tháng và hết năm học được nghỉ hai tháng. Điều này cũng giúp học trò đỡ găng vì học liên tục và đỡ quên tri thức vì nghỉ liên tục. Bên cạnh đó, ba cũng có đủ thời gian ngơi nghỉ và bồi bổ dịp hè mà không bị xáo trộn nhiều.

Trước mối lo ngại việc học trò nghỉ quá dài trong khi phụ huynh vẫn phải đi làm, thầy Hòa cho rằng nếu việc nghỉ hè và nghỉ đông được quy định rõ ràng, có kế hoạch trước thì phụ huynh có thể chủ động trong việc sắp đặt gửi con bởi nó không khác gì nghỉ hè như hiện tại.

"Các trường tư vẫn có kế hoạch mở các lớp quản lý học sinh, lớp ngoại khóa, bổ trợ, trại hè để giúp phụ huynh trông con trong dịp hè kéo dài. Nếu giờ có nghỉ đông, các trường cũng sẽ có những lớp hao hao. Phụ huynh có nhu cầu thì đăng ký hoặc không có thể tự quản lý, cho con về quê, giúp con học thêm nhiều điều trong cuộc sống", thầy Hòa san sớt.

GS Huỳnh Văn Sơn, Phó hiệu trưởng Đại học Sư phạm TP HCM, không giãi tỏ ý kiến ủng hộ hay không việc chia lại thời gian niên học, nhưng cho rằng đó là vấn đề cần nghiên cứu bởi khá phù hợp với chương trình giáo dục phổ quát mới và cần thiết trong bối cảnh xã hội có nhiều nguy cơ, như: biến đổi khí hậu, dịch bệnh, thời tiết bất thường.

Với phương án như Chủ tịch UBND Hà Nội đưa ra, thầy Sơn nhận định sẽ tạo ra một số thuận lợi một mực như học sinh có thể tiếp cận đích phát triển năng lực và đảm bảo thời kì vừa sức với các kỳ học không quá dài, các kỳ nghỉ có thể gây xúc cảm tích cực. Hơn nữa, việc bố trí chương trình sẽ có nhiều chặng, rất khả thi là với chương trình giáo dục phổ quát mới và bối cảnh hiện thời. Đây cũng có thể là phương án tác động thuận lợi cho giảng sư, thầy về nhu cầu học tập, hoài vọng nâng cao trình độ.

Tuy vậy, thầy Sơn chỉ ra một số khó khăn cần quan hoài như sự lo lắng, găng tay của phụ huynh vì những biến đổi khăng khăng ở lịch học, kỳ học, kỳ nghỉ; sự xáo trộn và đổi thay mang tính tầng lớp; sự chuyển đổi mang tính hệ thống của nhiều ngành nghề và các ban ngành trong tầng lớp.

"Nói chung, đây là vấn đề cần xem xét bài bản và khoa học cũng như cần có nghiên cứu hệ thống, sự tác động của đề xuất. Vấn đề bối cảnh dịch hiện thời, hay các tác động khác là cứ coi xét, nhưng cần bảo đảm tính biện chứng, khả thi để có thể thể nghiệm thay vì đồng thuận nhưng chưa đầy đủ cơ sở cấp thiết", thầy Sơn nói.

Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, khai giảng năm học sẽ vào ngày 5/9, thời kì chấm dứt học kỳ I là 20/1, học kỳ II trước 25/5 và chấm dứt niên học trước 31/5. học sinh học 9 tháng liên tiếp (không tính nghỉ lễ), sau đó sẽ có 3 tháng nghỉ hè. Số tuần thực học trong năm đối với cấp mầm non và tiểu học ít ra là 35, cấp THCS và THPT chí ít là 37; giáo dục liền tù tù (THCS và THPT) chí ít 32 tuần.

Dương Tâm - Mạnh Tùng